ആരാണ് സ്വഹാബത്ത്?ലിങ്ക് കോപ്പി ചെയ്തു!
കൂടെ സഹവസിച്ചവൻ എന്നർത്ഥം വരുന്ന സ്വാഹിബ് എന്ന പദത്തിന്റെ ബഹുവചന രൂപമാണ് സ്വഹാബത്ത്. മതത്തിന്റെ സാങ്കേതിക ഭാഷയിൽ;
من لقي النبي ﷺ مؤمنا به ومات على الاسلام
“മുഅ്മിനായി കൊണ്ട് നബി ﷺ യെ കണ്ടുമുട്ടുകയും മുസ്‌ലിമായി തന്നെ മരണപ്പെടുകയും ചെയ്തവരാണ് സ്വഹാബികൾ.”
പൗരാണികരും പിൽകാലക്കാരുമായ ഭൂരിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരുടെയും വീക്ഷണമിതാണ്. ഇതിനു പുറമെ ദീർഘകാലത്തെ സഹവാസമുണ്ടാകണമെന്നോ, റസൂലിന്റെ കൂടെ യുദ്ധം ചെയ്യണമെന്നോ, റസൂലിൽ നിന്ന് ഹദീസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യണമെന്നോ നിബന്ധനയില്ല.
ഇബ്നു കസീർ رَحِمَـﮧُ اللَّـﮧُ പറയുന്നു:
الصحابي من رأى النبي ﷺ في حال إسلام الرائي، وإن لم تطل صحبته، وإن لم يرو عنه شيئا، هذا قول جمهور العلماء خلفا وسلفا
“മുസ്‌ലിമായി കൊണ്ട് നബി ﷺ യെ കണ്ടവരാണ് സ്വഹാബികൾ. ദീർഘകാലത്തെ സഹവാസം വേണമെന്നോ, നബി ﷺ യിൽ നിന്ന് ഹദീസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യണമെന്നോ ഇല്ല. ഇതാണ് മുൻഗാമികളും പിൻഗാമികളുമായ ഭൂരിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരുടെയും അഭിപ്രായം.”
ഇമാം അഹ്‌മദ് رَحِمَـﮧُ اللَّـﮧُ പറഞ്ഞു:
كل من صحبه سنة وشهرا أو يوما وساعة أو رآه فهو من أصحابه، وله من الصحبة على قدر ما صحبه
“നബി ﷺ യുമായി ഒരു വർഷമോ മാസമോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദിവസമോ നിശ്ചിത സമയമോ സഹവസിക്കുകയോ അവിടുത്തെ കാണുകയോ ചെയ്ത എല്ലാവരും അവിടുത്തെ സഹാബികളാണ്. അവർ ഓരോരുത്തരും റസൂലിനോട് സഹവസിച്ചതിന്റെ തോതനുസ്സരിച്ച് അവർക്ക് സ്വുഹ്ബത്ത് ഉണ്ട്.”
ഇമാം ബുഖാരി رَحِمَـﮧُ اللَّـﮧُ തന്റെ സ്വഹീഹിൽ പറയുന്നു:
من صحب النبي ﷺ أو رآه من المسلمين فهو من أصحابه
“നബി ﷺ യുമായി സഹവസിക്കുകയോ അവിടുത്തെ കാണുകയോ ചെയ്ത മുസ്‌ലിംകളെല്ലാം അവിടുത്തെ സ്വഹാബികളിൽ പെട്ടവരാണ്.”
ഇതുതന്നെയാണ് സ്വുഹ്ബത്ത് എന്ന പദത്തിന്റെ ഭാഷാർത്ഥത്തോടും യോജിക്കുന്നത്. ഒരു വസ്തു മറ്റൊന്നിന്റെ സമീപത്താകുന്നതിനെയും അതിനോട് അടുക്കുന്നതിനെയുമാണ് പ്രസ്തുത പദം അർത്ഥമാക്കുന്നത്. ഇബ്നു ഫാരിസ് അപ്രകാരമാണ് അർത്ഥം നൽകിയിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ സ്വഹാബിയാകണമെങ്കിൽ നിശ്ചിത കാലത്തെ സഹവാസം വേണമെന്നോ ദീർഘകാലം കൂടെയുണ്ടാകണമെന്നോ നിബന്ധനയില്ല. ഇതിന് ഉപോൽബലകമായ തെളിവുകൾ കാണുക.
അല്ലാഹു പറയുന്നു:
{فَأَنجَیۡنَـٰهُ وَأَصۡحَـٰبَ ٱلسَّفِینَةِ}
എന്നിട്ട് നാം അദ്ദേഹത്തെയും (നൂഹ് നബിയെയും) കപ്പലിലുള്ളവരെയും രക്ഷപ്പെടുത്തി.(അൽഅൻഖബൂത്ത് - 15)
(കപ്പലിലുള്ളവരെ കുറിച്ച് അതിന്റെ അസ്വ്‌ഹാബ് എന്നാണ് പ്രയോഗിച്ചത്.)
അല്ലാഹു പറയുന്നു:
{كَمَا لَعَنَّاۤ أَصۡحَـٰبَ ٱلسَّبۡتِۚ}
ശനിയാഴ്ചയുടെ അസ്വ്‌ഹാബിനെ (ആൾ‍ക്കാരെ) നാം ശപിച്ചത് പോലെ...(അന്നിസാഅ് - 47)
നബി ﷺ ആഇശാ رضي الله عنها യോട് യൂസുഫ് നബിയുടെ സംഭവത്തിലെ സ്ത്രീകളെ സൂചിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് പറഞ്ഞു:
إنكن صواحب يوسف
“നിങ്ങൾ യൂസുഫിന്റെ സ്വവാഹിബുകളാണ്.” (അവരെ പോലെയാണ് എന്നർത്ഥം.)
അല്പകാലത്തെ സഹവാസമാണെങ്കിലും അതിന് സ്വുഹ്ബത്ത് എന്ന് പറയും എന്ന് ഈ തെളിവുകളെല്ലാം അറിയിക്കുന്നു. ഒരു മണിക്കൂർ കൂടെ ചിലവഴിച്ചാലും അതിനെ കുറിച്ച് صَحِبَه سَاعَة എന്ന് സ്വുഹ്ബത്ത് എന്ന പദം പ്രയോഗിക്കും.
കുറഞ്ഞ സമയത്തെ സഹവാസം മാത്രമല്ല മുഅ്മിനായി കൊണ്ട് റസൂലിനെ ഒന്ന് കാണുന്നത് തന്നെ മതി സ്വഹാബികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടാൻ എന്നതിനുള്ള തെളിവാണ് നബി ﷺ യുടെ ഈ വചനം. അവിടുന്ന് ﷺ പറഞ്ഞു:
يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَغْزُو فِئَامٌ مِنَ النَّاسِ، فَيُقَالُ لَهُمْ: فِيكُمْ مَنْ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ ﷺ ؟ فَيَقُولُونَ: نَعَمْ. فَيُفْتَحُ لَهُمْ، ثُمَّ يَغْزُو فِئَامٌ مِنَ النَّاسِ، فَيُقَالُ لَهُمْ: فِيكُمْ مَنْ رَأَى مَنْ صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ ؟ فَيَقُولُونَ: نَعَمْ. فَيُفْتَحُ لَهُمْ، ثُمَّ يَغْزُو فِئَامٌ مِنَ النَّاسِ، فَيُقَالُ لَهُمْ: هَلْ فِيكُمْ مَنْ رَأَى مَنْ صَحِبَ مَنْ صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ ؟ فَيَقُولُونَ: نَعَمْ. فَيُفْتَحُ لَهُمْ
“ആളുകൾക്ക് ഒരു കാലം വരാനുണ്ട്. അന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ഒരു കൂട്ടരോട് ചോദിക്കപ്പെടും: അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലിനെ കണ്ടവർ നിങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ടോ? ഉണ്ട് എന്ന് മറുപടി പറയുകയും അവർക്ക് വിജയം നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്യും. പിന്നീട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു കൂട്ടരോട് ചോദിക്കപ്പെടും: റസൂൽ ﷺ യോട് സ്വുഹ്ബത്തുള്ളവരെ കണ്ടവർ നിങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ടോ? അതെ എന്ന് മറുപടി പറയുമ്പോൾ അവർക്കും വിജയം നൽകപ്പെടും. പിന്നീട് യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു കൂട്ടരോട് ചോദിക്കപ്പെടും: റസൂൽ ﷺ യോട് സ്വുഹ്ബത്തുള്ളവരുടെ സ്വുഹ്ബത്തുള്ളവരെ കണ്ടവർ നിങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലുണ്ടോ? അതെ എന്ന് മറുപടി പറയുമ്പോൾ അവർക്കും വിജയം നൽകപ്പെടും.”(ബുഖാരി, മുസ്‌ലിം)
ഈ ഹദീസിൽ രണ്ടാമത്തെ വിഭാഗത്തോട് ചോദിക്കുമ്പോൾ റസൂലിനെ കണ്ടവരെക്കുറിച്ച് സ്വഹ്ബത്തുള്ളവർ എന്നാണ് പ്രയോഗിച്ചത്. അതായത് റസൂലിനെ കണ്ടവർക്ക് സ്വുഹ്ബത്ത് സ്ഥിരപ്പെടുമെന്നതിന് തെളിവാണിത്.
അബൂഹുറൈയ്റ رضي الله عنه ഉദ്ധരിക്കുന്ന ഹദീസിൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا، قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ
“നമ്മുടെ സഹോദരങ്ങളെ കണ്ടെങ്കിൽ എന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇത് കേട്ട് സ്വഹാബികൾ ചോദിച്ചു: ‘അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലേ, ഞങ്ങളല്ലേ താങ്കളുടെ സഹോദരങ്ങൾ?’ അവിടുന്ന് ﷺ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ എന്റെ സ്വഹാബികളാണ്. ഇനിയും വന്നിട്ടില്ലാത്തവരാണ് നമ്മുടെ സഹോദരങ്ങൾ.”(മുസ്‌ലിം)
അനസ് رضي الله عنه വിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ ഇപ്രകാരമാണുള്ളത്:
أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَلَكِنْ إِخْوَانِي الَّذِينَ آمَنُوا بِي وَلَمْ يَرَوْنِي
"നിങ്ങൾ എന്റെ സ്വഹാബികളാണ്, എന്നാൽ എന്നെ കാണാതിരിക്കുകയും എന്നിൽ വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തവരാണ് എന്റെ സഹോദരങ്ങൾ.“(മുസ്നദു അഹ്‌മദ്)
റസൂൽ ﷺ കാണാൻ കൊതിച്ച സഹോദരങ്ങൾക്കും അവിടുത്തെ സ്വഹാബത്തിനും ഇടയിലുള്ള വേർതിരിവ് റസൂൽ ﷺ യുമായി സന്ധിക്കലും അവിടുത്തെ കാണലുമാണെന്നും, അതിനാൽ ഈമാനോട് കൂടി അവിടുത്തെ കണ്ടവരെല്ലാം സ്വഹാബികളാണെന്നും ഈ ഹദീസ് അറിയിക്കുന്നു. സ്വഹാബികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം നബി ﷺ യെ കാണാൻ സാധിച്ചവരുടെ കാഴ്ച പോലും, കാഫിറുകളും മുനാഫിക്കുകളും നബിയെ കണ്ടതുപോലുള്ള കേവലമായ കാഴ്ചയല്ല. മറിച്ച് റസൂലിനോടുള്ള അനുസരണത്തിനും അനുധാവനത്തിനും സ്നേഹത്തിനും അവിടുത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശരിയായ വിശ്വാസത്തിനും സ്നേഹ ബന്ധത്തിനും അവിടുത്തോട് ശത്രുത പുലർത്തുന്നവരോട് ശത്രുതക്കും സന്നദ്ധതയറിയിച്ചു കൊണ്ടുള്ള കാഴ്ച്ചകൊണ്ടാണ് അല്ലാഹു ഈ മഹത്തുക്കളെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ എല്ലാ നിലക്കും അത്യുന്നതമായ ഈ പദവിക്ക് അവർ അർഹരാണ്. എങ്ങനെ അല്ലാതിരിക്കും?! റസൂലുമായി കണ്ടുമുട്ടുന്നതിലും സന്ധിക്കുന്നതിലും അടുക്കുന്നതിലും ഒരുപാട് നേട്ടങ്ങളും ഖൈറുകളും സൗഭാഗ്യങ്ങളുമുണ്ട്. ഉൾക്കാഴ്ചക്ക് അന്ധത ബാധിച്ചവരല്ലാതെ അക്കാര്യം നിഷേധിക്കുകയില്ല.